OM laat hen struikelen: N-AI-noah

Wat kwam er voor Noah? De schepping, de zondeval en een hele grote vloedgolf. En wat kwam er na Noah? De nieuwe schepping, ChatGPT, en Nanoah Struik. Op de achterflap van hun debuut Benin Boi staat dat Nanoah queeractivist is, spreker, podcastmaker, en de tweede persoon in Nederland die, in 2019, een x kreeg in hun paspoort. Op Nanoah’s cv, dat de redactie in handen heeft gekregen, staat verder dat hen de dertiende klant was van de Bakker Bart in Emmen en achtste werd bij de kleurplaatwedstrijd van de Emté in 2007. Verder heeft hen een zelfgekozen voornaam omdat hen een genderneutrale naam wilde hebben en een zelfgekozen achternaam omdat hen niet langer de achternaam van hun homofobe vader wilde dragen. Het enige wat ik daarover ga zeggen is dat hen, als hen dan zo nodig de naam van een schipper uit de mythologische oudheid moest kiezen, beter voor de naam Theseus had kunnen gaan.

Genoeg over Nanoahs naam, want Nanoah heeft het niet makkelijk: hen is gay, zwart, non-binair, trans, autistisch en kan niet schrijven. En mij is het alleen om dat laatste te doen. Want hoewel Atlas Contact vast liever een gay zwarte non-binaire trans autist had gehad die wel kan schrijven, is een gay zwarte non-binaire trans autist die niet kan schrijven het op een na beste. Daarom mocht Nanoah een memoir uitbrengen over hun zoektocht naar hun Zwart-zijn, hun queerness en hun Nigeriaanse afkomst. Wel koos Atlas Contact wijselijk voor een imprint, een soort schuilnaam voor uitgevers: Spring. Een eigenaardige naam, maar ik kwam er al snel achter dat het kort is voor ‘na-elke-zin-die-je-leest-wil-je-de-huid-van-je-gezicht-af-trekken-en-samenrollen-tot-een-koord-om-mee-te-springtouwen’. Maar dat past natuurlijk niet op de cover.

Nanoah schrijft namelijk dingen als: ‘Hier [in Nigeria] blijft de kus hangen in de lucht, onuitgesproken’. Het zet je aan het denken: communiceert Nanoah door te kussen, zoals de Khoisan volkeren met klikgeluiden? Of is Nanoah een van die mensen die ‘kus’ zegt, als ze hun liefde willen uitdrukken? ‘De queerness spat ervan af’, is ook een leuke, al is dat nog enigszins logisch, omdat queerness wel iets vloeibaars heeft, maar dan staat er verderop: ‘het ongemak spat ervan af, of in ieder geval, zo voelt het’, wat dan weer minder logisch is, want ongemak spat helemaal niet. Ongemak is juist heel taai en stoffig, een beetje als Turks fruit dat over de datum is. Maar Nanoah houdt het liever bij vloeibare metaforen: ‘de vooroordelen vloeiden net zo rijkelijk als de melanine in mijn huid’, ook weer zo’n mooie vergelijking, voor mensen die kanker een mooi gezwel vinden, althans.

Tijdens het lezen van hun memoir valt het al snel op dat hen niet over al te veel werkende hersencellen beschikt: hoewel Nanoah ernstig benadrukt dat hen vervroegd eindexamen Engels heeft gedaan en als een van de eersten AVI-uit was, beschrijft Nanoah steeds hoe hen Tiktoks kijkt terwijl hun partner boeken leest, en krijgt hen het voor elkaar om beide keren dat hen naar Nigeria afreist malaria op te lopen. Geen malariatablet innemen voordat je naar Nigeria reist is toch een beetje als meedoen aan een Grindr-orgie zonder van tevoren PrEP te nemen. Maar het ergste is nog wel dat, wanneer Nanoah het al 222 pagina’s heeft gehad over hun familieleden in Nigeria die namen hebben zoals Saturday, Joy en Patience, hen het lef heeft om op pagina 223 te schrijven: ‘Ik vermoed sinds kort dat die Engelse namen iets te maken hebben gehad met de Britse smeerlappen die Nigeria in de negentiende eeuw koloniseerden, maar daar weet ik verder het fijne niet van.’ Google het dan, Nanoah! En als je dan denkt: oké, maar misschien heeft hen dit geschreven zonder toegang tot het internet, denkt u verkeerd: op de volgende pagina beschrijft Nanoah hoe hen een Grand Theft Auto V-feitje opzoekt. Kwestie van prioriteiten. 

Gelukkig is er iets bedacht voor mensen die na de AVI nooit meer een boek hebben opengeslagen en toch willen schrijven: Claude. Maar dat heeft Nanoah nog niet ontdekt, dus hen doet het met zijn dommere makkelijk te herkennen broertje, ChatGPT. Er staat op iedere pagina wel iets als: ‘Het [agender] bleek een term te zijn die onderdeel was van het non-binaire spectrum: geen man én geen vrouw. Of juist allebei. Dat klonk als vrijheid. Als ademruimte.’ Of: ‘Ik leg de [Keith Haring-]sokken klaar bij mijn outfit voor morgen. Ze zijn mijn stille, persoonlijke daad van verzet: mijn eerste stappen op Nigeriaanse bodem maak ik ongezien maar onmiskenbaar queer.’ Of, en voor deze passage was zo ongeveer de hele Victoriawaterval nodig om het datacenter mee af te koelen: ‘Maar dat glas is haar [de kat] grens: onzichtbaar, onverbiddelijk. En dat is meteen haar probleem: zij zit gevangen in mijn appartement in Den Haag, terwijl de vogels buiten vrij hun evenwicht bewaren. En juist die vrijheid maakt hen ongrijpbaar.’ 

Je zou kunnen zeggen dat er niets mis is met het gebruiken van AI voor een roman. We zijn ook niet boos op Rembrandt omdat hij de Nachtwacht met een kwast heeft geschilderd in plaats van met zijn vingers. Maar dat komt omdat Vermeer met diezelfde kwast iets heel anders zou schilderen. Het zit hem erin dat een tweede schrijver, laten we hen Voornoah noemen, met precies dezelfde soort zinnen zou komen, als hen AI op dezelfde manier zou gebruiken als Nanoah. Voor je het weet heb je dan ook nog een Tijdensnoah die dus ook weer precies in die stijl schrijft. Daar gaat je literatuur. En wie trapt er weer in? De witte millennials bij Atlas Contact: Marcella van der Kruk, in dit geval. Die heeft op haar studie Culturele Antropologie en Moderne Nederlandse Letterkunde geleerd dat je Zwart-zijn serieus moet nemen, dus ze houdt netjes haar lach in, doet het bovenste knoopje van haar mom jeans open omdat ze zo flatulent is in dit deel van haar cyclus en stuurt Benin Boi naar de drukker. Ik ben maar alvast begonnen aan de bouw van mijn ark: als de boekhandels overspoeld worden met nog meer -noahs drijf ik veilig op de drek, met op mijn boot twee giraffen en een kladblok. Misschien spelen we galgje.

OM

Benin Boi, Nanoah Struik.
Spring (echt niet Atlas Contact hoor), €22,99