Eeb‘Razend wordt hij, wanneer burgers politici “zakkenvullers” noemen.’ Deze woorden schreef De Groene Amsterdammer ongeveer vijftien jaar geleden over de grootste fietsendief van Amsterdam, en misschien wel van heel Nederland: burgemeester Eberhard van der Laan. Deze man heeft in de afgelopen week tweemaal mijn fiets gestolen, eenmaal op het Leidseplein (vrijdag) en een keer voor het Oost-Indisch Huis (maandag).

Of hij het helemaal zelf doet weet ik niet, maar anders hebben handlangers mijn fiets – die net herstellende was van een verblijf bij de fietsenmaker – voor de tweede keer in vier dagen richting Haarlem gestuurd. Een bezoek aan het Westelijk Havengebied is niet alleen tijdrovend, het is ook prijzig. Waar zijn de tijden gebleven dat deportatie kosteloos was? En dan het psychologische element: niets is vervelender dan je eigen tweewieler terug moeten vinden op het terrein van het koude, anonieme fietsendepot. Zo’n plek waar handhavers nog echt handhaven, zonder begrip voor ‘daders’.

Als je erachter komt dat het slot ook nog eens vernietigd is, wordt het tijd om echt boos te worden. Dat ben ik bij het ophalen (althans, de eerste keer) dan ook geworden. Ik verplaatste de fietsen die voor mijn eigen fiets stonden, totdat een ambtenaar mij op vriendelijke doch terechtwijzende toon sommeerde ‘voorzichtig te zijn met andermans bezit’. ‘Doe zelf voorzichtig met andermans bezit!’ riep ik uit, met overslaande stem. Natuurlijk had ik niet hem, maar Eberhard erop aan moeten spreken, zoals ook de mensen die na het Apeldoornse incident op Koninginnedag talloze zwarte Suzuki Swifts kort en klein sloegen, hun verontwaardiging gerichter hadden kunnen uiten.

Eberhard van der Laan steelt dus je fiets, maakt het slot kapot, vraagt vervolgens nog eens tien euro en laat je daarna een uur terugfietsen naar de bewoonde wereld. De gemiddelde junk of Nieuwe Nederlander verkoopt ‘m voor minder terug, en doet dat ook nog op een bereikbare locatie – bijvoorbeeld op het Leidseplein. Daarnaast kan je er rustig van op aan dat die niet een overbodige metrolijn gaat aanleggen van de opbrengst. ‘De overheid moet niet de pretentie hebben alles te willen regelen’ , zei de burgervader ooit, in de tijd waarin Job Cohen nog aan het roer stond. Ironisch genoeg is het Job Cohen die nu onderzoek doet naar mensen als Eberhard, die andermans bezit plunderen en vernielen. Als de overheid niet alles moet doen, misschien is het dan ook een idee om jatten aan anderen over te laten?

Nee, zo meent Eberhard. Even een lesje politiek. De overheid heeft maar twee monopolies, zo is daar het monopolie op geweld (inzet van de ME, Uruzgan), plus – en dat is eigenlijk zijn favoriete monopolie – diefstal. Hij weet stiekem ook wel dat het niet hoort, maar iedereen misbruikt wel wat. De een dieren, de ander kinderen, en weer een ander macht. En daar word ik, een onschuldige student, slachtoffer van. Maar het kan nog veel schrijnender, er worden ook duizenden mensen getroffen die van het OV niet gratis gebruik mogen maken.

Er waren, toen ik voor de eerste keer mijn fiets kwam terugkopen, ook een paar andere gedupeerden op het terrein, andere weerloze slachtoffers van de nietsontziende hebberigheid van onze eerste burger. Onder hen bevond zich Lars Anderson, de Arie Boomsma onder de vaders, die het boek Sterke Vaders schreef, waarin hij aantoonde dat zorgzaamheid niet ten koste hoeft te gaan van mannelijkheid. En hij heeft niet gelogen. Als een echte man droeg hij zijn verlies. Tot zover niets bijzonders. Wat het echter zo schrijnend maakt, is dat dit incident pijnlijk blootlegt hoe weinig respect de Amsterdamse gemeente, en dan met name eindbaas Eberhard van der Laan, heeft voor de kunstenaars en schrijvers uit deze stad, de avant-garde, de mensen die het samen moeten gaan doen – nu en in de toekomst. Lars Anderson heeft een hele zaterdagochtend niet voor zijn kinderen kunnen zorgen, en misschien nog erger: geen bijdrage kunnen leveren aan de vaderlandse literatuur. Je kunt ook doorslaan in het de-wet-geldt-voor-iedereen-denken.

Het kan – je gelooft het niet – onrechtvaardiger. Het volgende voorbeeld laat nog beter zien hoe bruut Eberhard van der Laan te werk gaat. Die zaterdagmiddag liep ook een iets oudere man, die ik voor de gelegenheid Jos zal noemen, rond op het terrein. Voor zijn werk (het rondbrengen van De Telegraaf) was zijn fiets onmisbaar. De handlangers van Eberhard hadden dat natuurlijk aan de blauw met gele fietstassen kunnen zien. Zou het een bezorger van De Volkskrant hetzelfde zijn vergaan? Natuurlijk niet. Of misschien ook wel, Lars Anderson is een Volkskrant-columnist. Misschien heeft Eberhard niet zo veel met de hardwerkende Nederlander, die echt vroeg opstaat om de mensen uit de buurt van nieuws te voorzien.

Maar wacht. Als Eberhard niets op heeft met de eerlijke, hardwerkende Nederlander, maar ook niet met de upcoming, getalenteerde schrijver – de kunstzinnige Amsterdammer – waar komt zijn drang tot stelen en vernielen dan vandaan? Een snelle rekensom leert dat het stelen van de fietsen ongeveer 520.000 euro per jaar oplevert. Dat is misschien niet zo veel op een mensenleven, maar toch een welkome aanvulling na alle onkosten, op het betalen van graszaad in de tuinen van Amsterdam-West bijvoorbeeld. Nog interessanter: de tweede keer dat ik mijn fiets kwam claimen, hield men zich daar van de domme. ‘Een grijze Gazelle? Neuh.’ Sommige fietsen houdt de burgemeester dus liever zelf.

Eberhard van der Laan heeft een lange geschiedenis in het rechtswezen en weet heel goed dat hij verkeerd bezig is. In die zin zijn Abraham Moszkowicz en hij dus niet zo verschillend. De rechter heeft vorig jaar in Utrecht al 1000 euro toegewezen aan een slachtoffer van zijn Utrechtse collega, de nu – het mag geen verrassing heten – beveiligde Aleid Wolfsen. Alleen wanneer een fiets aantoonbaar gevaar oplevert mag deze namelijk zonder waarschuwing verwijderd worden. Vrijwel alle door de gemeente gestolen fietsen leverden geen gevaar op, er was simpelweg geen parkeerruimte. En volgens een werknemer van het fietsendepot is het ergste nog: de gemeente doet daar geen ene fuck aan.

Archief